Met Bob Dylan naar Santiago – Gemeenschapszin via wandelen, muziek en meditatie (deel 1)

Mensen koesteren de vijf g’s: grenzen, gezag, gemeenschapszin, geschiedenis en
gevoelsleven.
Gabriel van den Brink

Inleiding

Gemeenschapszin lijkt vaak ver te zoeken in onze huidige geïndividualiseerde, gedigitaliseerde, geseculariseerde en op geld en status beluste maatschappij. Mensen zijn gericht op het behalen van eigen voordeel, op het maximaliseren van eigen winst, het profileren en profiteren van sociaal wenselijke eigenschappen en alles wat dit in gevaar brengt wordt verafschuwd en in een negatief daglicht geplaatst. Samenwerking wordt alleen gezocht als het voordeel biedt, hulp vragen is een zwaktebod, iets voor losers. De vraag die mij in dit boek bezig houdt is in hoeverre dit ons door de media voorgeschotelde beeld adequaat is en correctie behoeft. Wordt de schijnwerper niet teveel gericht op probleemzaken, zaken die de sociale orde bedreigen of verstoren? Is er wel genoeg aandacht voor sociaal opbouwende processen? Ik wil deze vragen toespitsen op mijn wandelervaringen op de camino naar Santiago. Ik heb deze in mijn eentje gelopen, maar me niet alleen gevoeld. Telkens als ik in contact kwam met medewandelaars ervoer ik een gevoel van herkenning van waarden, een gevoel van verbondenheid, een gevoel van solidariteit.

Gijs Janssen, directeur bestuurder KWbN, verwoordt deze ervaring als volgt.

Een paar jaar geleden liep ik de 4Daagse van Marbella. Vier dagen lang, samen met duizenden wandelaars. Ik kende niemand, maar voelde me geen moment alleen. Al na de eerste kilometers raakte ik aan de praat. Deze wandelaars namen me op sleeptouw.

Veel sportieve ontmoetingen volgden. Een glimlach om de moed erin te houden, een kort praatje bij de drankpost en een gedeelde blaarervaring rijker. Het klinkt misschien klein, maar maakte voor mij het verschil. Deze momenten laten zien waar wandelen om draait: verbinding.[1]

Twee invalshoeken, twee perspectieven versterkten bij mij deze gevoelens van verbinding. Dit waren muziek en meditatie. Muziek en meditatie gaven mijn wandelervaringen kleur en intensiteit.

Met muziek kwam ik onderweg in aanraking, in kerken, in cafés, op straat, op marktpleinen, bij rustgelegenheden, onderweg langs de kant. Ik ben ook zelf liedjes van Bob Dylan gaan zingen voor mijn medewandelgenoten onderweg in de herbergen waar we overnachtten. Bob Dylan bezingt net als zijn voorbeeld Woody Guthrie gemeenschappen die te lijden hebben onder sociale, economische of politieke misstanden. Prototypisch in hun songs is de zwerver, de outlaw die de gemeenschap waarin hij is opgegroeid ontvlucht en daarnaar weer terugverlangt als een verloren paradijs. Pelgrims zijn van oudsher outlaws. Ze werden wegens wandaden uit de gemeenschap verbannen, op bedevaart gestuurd en werden weer opnieuw in de gemeenschap opgenomen na de boetedoening van de pelgrimage. Als pelgrim kon ik me goed identificeren met de outlaws uit de songs van Dylan. Door afstand te nemen van de gemeenschap waaruit ik als pelgrim vertrok schiep ik de mogelijkheid om te reflecteren op de waarde hiervan. Op de camino zelf belandde ik in een nieuw soort gemeenschap die inspiratie vormde voor mijn  functioneren binnen de gemeenschap waaruit ik vertrokken was en waarnaar ik ook weer zou terugkeren.

Meditatie vormt de tweede verbindende schakel tussen mijn wandelervaringen. Ik mediteer volgens het systeem van de Dao, wat inhoudt dat je op een bijzondere manier gericht bent op de omgeving waarin je wandelt. Volgens de dao bevindt iedereen zich in een veld van 8 natuurlijke krachten, een bagua genaamd. De acht krachten uit de buitenwereld hebben hun neerslag op het 8-krachtenveld van ons eigen lichaam, waardoor een bijzondere vorm van verbinding ontstaat tussen binnen- en buitenwereld. Al lopend op de camino wordt de binnenwereld op een bepaalde manier gevoed door de buitenwereld. Hoe dit precies in zijn werk gaat wordt als theoretisch kader uitgelegd in hoofdstuk 1 en als wandelervaring beschreven in hoofdstuk 2.

Ik eindig het boek met beschrijving van de helende werking die wandelen in het algemeen heeft en wandelen op de camino in het bijzonder.

Peter van der Doef

Noten

[1] Gijs Janssen, In verbinding blijven, Wandel.nl magazine, jaargang 11, editie 04, december 2025, p. 3.