Het is belangrijk dat we een tempo aanhouden dat we allemaal kunnen bijbenen. Niet opleggen, maar laten ontstaan. Dus iets meer Tao. Maar probeer in het Westen maar eens een taoïstische houding aan te nemen. Nee, we moeten haast maken, tempo, want anders halen concurrenten ons in. Dat wringt meer en meer.
Gabriel van den Brink[1]
The entire world is our body. By learning to disidentify with our limited self-concept, we learn to identify with the whole biosphere, and beyond.
Elias Amidon[2]
1.2 Daoïsme
Het daoïsme biedt oefeningen om hoofd, hart en buik tot samenhang te brengen ter vergroting van gezondheid en spiritualiteit. Toen ik op 35-jarige leeftijd met deze levensleer in aanraking kwam, klampte ik me er aan vast als een drenkeling aan een stuk wrakhout na een scheepsramp. Waarom zo melodramatisch? Op 35-jarige leeftijd merkte ik dat mijn seksuele krachten danig aan het tanen waren, levensbedreigend voor een gezonde seksuele relatie. Door daoïstische oefeningen leerde ik toen om seksuele energie meer binnen te houden en minder naar buiten weg te laten lekken.[3] De seksuele motor wordt hiermee blijvend van brandstof voorzien en seksuele uitputting voorkomen. Tevens worden via deze motor andere krachten gemobiliseerd op het gebied van vitaliteit, energie en geest ofwel de jing, de qi en de shen, de energiecentra gelegen in hoofd (shen), hart (qi) en buik (jing).[4] Deze drie centra vormen de drie stoofpotten – cauldrons of dantiens – waarin de met meditatie verworven energie wordt opgeslagen. Juan Li waarschuwt dat het cultiveren van energie geen doel op zich is maar dient ter vergroting van het bewustzijn en tot doel heeft om contact te maken met de oorspronkelijke, voorgeboortelijke energie ofwel yuanqi die ten grondslag ligt aan ons leven.[5] In de loop van ons leven kan deze energie geblokkeerd worden of verdraaid en via meditatie kan deze blokkering of verdraaiing ongedaan worden gemaakt, waardoor de energie weer vrij gaat stromen.
The Tao teachings have been in the West for more than 40 years and time has made abundantly clear that learning to work with energy, developing grounding, clearing emotions, or becoming a sexual superman, can all be accomplished with minimal mental training and with selfish tendencies remaining intact. Developing powers to manipulate energy has never been the ultimate purpose of the original Tao teachings. The opening of the three cauldrons is a process raising consciousness from the selfish level of the first cauldron to the altruistic state of the second cauldron and the realization of one’s true nature as pure awareness or Original Mind at the third cauldron.[6]
Deze meditatieleer heeft mijn leven fundamenteel beïnvloed en een wending gegeven die ik nooit had bevroed. Ik kreeg een diepe overtuiging van de rijkdom en mogelijkheden van ons leven op deze aarde die ik graag wil delen met de lezer.
| Uit mijn camino dagboek, dag 14:
Een daoïst is iemand die wanneer hij een weg gaat daarvan wil leren. Wat ervaart hij op de weg, welke moeilijkheden moet hij overwinnen, waarop moet hij zich voorbereiden, wat staat hem te wachten en wil hij dat wel? De eerste les die iedere weg door het leven leert is dat de wil een betrekkelijk begrip is. Je weet van tevoren nooit wat je te wachten staat en je komt altijd voor verrassingen te staan. Of je dat wilt of niet. Hoe je met deze verrassingen omgaat bepaalt of je verder wilt gaan en nieuwe uitdagingen wilt aangaan. Iedereen heeft voorgangers, leraren die meer ervaring hebben opgedaan met het begaan van bepaalde wegen en die die ervaringen willen delen. Ook dit is een aspect van de wil die gesterkt wordt door de levenswegen die zijn afgelegd en waarvoor mensen andere mensen tot gids willen zijn. Ervaringen vinden hun neerslag in kennis. Kennis over lichaam en geest die gesterkt kunnen worden door ervaringen op de levensweg. Kennis over bijvoorbeeld het dantien als bron van levenskracht. Over de houding om je te gronden in de aarde en je lichaam als een veerkracht te gebruiken wanneer een kracht op je inwerkt. Bijvoorbeeld als je op agressieve wijze wordt aangevallen, kun je kracht van de aanvaller via veerkracht vanuit de aarde doorsturen in de ruimte. De tegenstander wordt dan slachtoffer van zijn in werking gestelde kracht doordat hij bijvoorbeeld tegen een boom terecht komt in plaats van op jouw lichaam in te kunnen hakken. De aarde is dus nooit je vijand, altijd je vriend. Een lange weg is een uitdaging om de aarde als vriend te blijven beschouwen in plaats van een obstakel dat overwonnen moet worden. De vraag is steeds welke mogelijkheden voor oefening een lange weg te bieden heeft. De Camino van Santiago is zo’n lange weg die veel te bieden heeft. Anders dan de pelgrimages naar Rome en Jerusalem of Mekka is het doel bij de Camino van Santiago minder komen te liggen in de plaats waar devotie aan het slot van de reis kan worden gepleegd. De weg is zelf het doel geworden. In Rome, Jerusalem en Mekka zijn in de stad zelf ceremoniële rondgangen aangebracht, bij Santiago is de hele camino een ceremoniële rondgang. De weg is daarmee doel geworden, voor een daoïst een uitgelezen mogelijkheid om oosterse ideeën over daoïsme te toetsen aan westerse opvattingen over spiritualiteit.
|
Het daoïsme onderscheidt twee complementaire strevingen in de natuur. Een vanuit de hemel dalende en van de zon afkomstige warme, droge yang energie en een uit de aarde opstijgende koele, vochtige yin energie. Yin en yang zijn abstracties van natuurkrachten die symbolisch kunnen worden weergegeven en in een systematiek ondergebracht. Yang energie wordt gezien als meer doelgericht en gesymboliseerd door een ononderbroken lijn. Yin energie wordt als meer ontvankelijk gezien en gesymboliseerd door een gebroken lijn. In de symbolentaal van het daoïsme worden de yang en yin tekens gecombineerd tot samenstellingen van drie of zes lijnen (trigrammen of hexagrammen). De twee symbolen ying en yang kunnen in een trigram op 2³ ofwel acht manieren worden gecombineerd. We krijgen dan de volgende acht krachten.
☰ hemel ofwel Chien;
☴ wind ofwel Sun;
☵ water (nieren) ofwel Kan;
☶ berg ofwel Ken;
☷ aarde (milt/maag) ofwel Kun.
☳ hout (lever) ofwel Chen;
☲ vuur (hart) ofwel Li;
☱ metaal (longen) ofwel Tui;
De acht krachten worden georganiseerd in het model van een bagua (ba=acht en gua= symbool). Onderscheiden worden twee bagua’s: een voorgeboortelijke ofwel early heaven bagua en een nageboortelijke ofwel later heaven bagua.
De voorgeboortelijke bagua gaat over het evenwicht van krachten in de natuur volgens de aan hen toegekende symbolen en de geleidelijke overgang van yin naar yang en omgekeerd. Hemel staat tegenover aarde (Chien drie yang tegenover Kun drie yin), water tegenover vuur (Kan yin-yang-yin tegenover Li yang-yin-yang), wind tegenover hout (Sun yin-yang-yang tegenover Chen yang-yin-yin) en metaal tegenover berg (Tui yang-yang-yin tegenover Ken yin-yin-yang). Wanneer we de cirkel langslopen zien we twee startpunten van hetzij volledig yang of volledig yin. De yang tekens gaan geleidelijk over in yin tekens en de yin tekens worden weer vervangen door yang tekens. De richting van de overgang is van onderen naar boven, bezien vanuit het centrum van de cirkel. Yin tekens duwen de yang tekens als het ware omhoog en de yang tekens doen hetzelfde met de yin tekens. Bij de overgang van volledig yang (hemel symbool) naar volledig yin (aarde symbool) zien we eerst dat het onderste yang teken van het hemel symbool zijn plaats afstaat aan een yin teken. Het middelste yang teken wordt vervolgens omgeven door twee yin tekens, waarna het bovenste yang teken uiteindelijk twee yin tekens onder zich krijgt. Bij de overgang van volledig yin (aarde) naar volledig yang (hemel) worden de yin tekens meer en meer vervangen door yang tekens.
De nageboortelijke bagua gaat over de natuurkrachten zoals die zich tijdens ons leven op aarde in ons lichaam manifesteren. Het ongeboren kind is onderdeel van de kosmos zonder een eigen organisatie. Bij de geboorte krijgt het kind een eigen organisatie die het in staat stelt op een eigen manier met de natuurkrachten om te gaan. Voor goed begrip van de nageboortelijke bagua moeten we ingaan op de 5-elementenleer uit het daoïsme.
Vijf van deze acht krachten vormen samen de 5-elementenleer. Dit zijn elementen in de natuur die ieder verbonden zijn met een orgaan.
- Water element (nieren);
- Hout element (lever);
- Vuur element (hart);
- Aarde element (milt).
- Metaal element (longen);
De vijf elementen geven elkaar voeding. Dit wordt weergegeven in de creatieve cyclus van de pijlen aan de rand van de figuur: water maakt dat hout kan groeien, hout is brandstof voor vuur. De as van het vuur is voedend voor de aarde, metaal ontstaat diep in de aarde en is voedend voor het water (mineralen). De elementen kunnen elkaar ook vernietigen. Dit wordt weergegeven in de destructieve cyclus van de pijlen in het midden van de figuur: vuur wordt gedoofd door water, metaal gesmolten door vuur, hout gehakt door metaal (bijl), aarde doordrongen door hout en water in zijn loop gehinderd door de aarde.
In de nageboortelijke bagua zien we dat deze 5 elementen de kern uitmaken van het model. Water en vuur vormen de verticale as (Kan en Li) en hout en metaal vormen de horizontale as (Chen en Tui). Het element aarde staat tussen de elementen vuur (Li) en metaal (Tui). Volgen we de twee diagonalen van de bagua dan zien we dat de ene diagonaal overwegend aarde symbolen bevat (aarde Kun en berg Ken) en de andere diagonaal overwegend hemelsymbolen (wind Sun en hemel Chien). De nageboortelijke bagua biedt derhalve een model voor het functioneren van de mens tussen hemel en aarde in overeenstemming met de 5-elementenleer zoals die de werking beschrijft van de organen in ons lichaam.
Mantak Chia beschrijft hoe met lichaamshouding en klanken contact kan worden gemaakt met de organen.[7] Het zijn helende klanken omdat de organen er gezonder door worden. Menselijke organen kunnen door oefening symbolisch worden verbonden met aspecten van de omgeving. Loop ik door een groen landschap dan is dat een stimulans voor mijn leverenergie. In een wit sneeuwlandschap worden de longen geactiveerd. Een goudgele korenakker is stimulerend voor de maag en milt. De energie die je zo opdoet door in een landschap te lopen kun je volgens de daoïstische leer opslaan in verzamelpunten. Het verzamelpunt van de lever is in de rechterzijde op navelhoogte, het verzamelpunt van de longen in de linkerzijde op navelhoogte. Door wandelen wordt de energie van deze twee verzamelpunten geactiveerd. In het daoïsme staan dieren weer symbool voor de energie van deze verzamelpunten. De groene draak staat symbool voor de leverenergie en de witte tijger is symbool voor de longenergie. Lopen wordt zodoende een spel tussen de groene draak en de witte tijger.
In het lopen wordt door meditatie een intern alchemistisch proces op gang gebracht gericht op het verkrijgen van gezondheid, een lang leven en onsterfelijkheid. Onsterfelijkheid is het uiteindelijke doel gericht op de vraag hoe de mens met het doodgaan kan omgaan.
Hoe kijkt u naar uw sterfelijkheid?
‘Vroeger had ik angst voor de dood. Maar door mijn ervaring ben ik ervan overtuigd dat onze ziel overgaat in een eindeloos bewustzijn. Dus op het moment dat je lichaam ophoudt te functioneren, blijft je bewustzijn. Dat is misschien wel mijn belangrijkste les, want het maakt dat ik niet meer bang ben voor de dood. Daarna kom je in een staat van zijn waarin je wordt opgenomen in liefde, de oorsprong waar we allemaal vandaan komen.’[8]
Het daoïsme leert dat het doodgaan een actief proces van transformatie kan zijn in plaats van een passief proces waaraan men willoos en doelloos is onderworpen. Men kan zich voorbereiden op de dood door tijdens het leven goed om te gaan met drie fundamentele in de mens werkzame krachten jing, qi en shen.[9] Jing, qi en shen zijn de drie schatten van de Dao. Training van deze drie krachten transformeert het fysieke lichaam van de mens tot een energetisch lichaam ofwel ziellichaam en uiteindelijk tot een spiritueel lichaam.[10]
Noten
[1] Gabriel van den Brink, Interview met Nathalie Huigsloot, HP/De Tijd, 26-11-2025. [2] Elias Amidon, The open path, Sentient Publications, 2012, p. 191. [3] Mantak Chia en Douglas Abrams Arava, De multi-orgastische man, Becht, Haarlem, 1997. [4] Ted J. Kaptchuk, Chinese geneeswijzen, Kosmos, Utrecht/Antwerpen, 1988; Thomas Clearly (vertaler), Vitality, Energy, Spirit: A Taoist Sourcebook (Shambhala Classics), Shambhala Pubilcations, Boston, 1991/2009; Kenneth S. Cohen, The way of Qigong, 1997; Mantak Chia, The Taoist soul body, 2007; Damo Mitchell, Heavenly Streams, 2013. [5] Yuanqi - Wikipedia [6] Juan Li, Centering your mind, Online class 2023, Healing Tao The Netherlands. [7] Mantak Chia, Van stress naar evenwicht, 1993 (2001), Ankh-Hermes, Deventer (Taoist Ways to Transform Stress into Vitality) ; mantak chia six healing sounds - Zoeken [8] Fokke Obbema, interview Barend Post ‘Ik ben buiten mijn lichaam getreden en ervoer dat ons ego een illusie is’, De Volkskrant, 28 oktober 2022. [9] Jing, Qi en Shen: waarom je een disbalans in deze 3 energieën wilt vermijden - Holistik; De Drie schatten: oude taoïstische sleutels tot een blakende gezondheid - Global Heart (zoektermen: Jing, Qi en Shen). [10] Mantak Chia & William U. Wei, The tao of immortality, 2018, p. 10ff.