Hij zette een stapel platen op met werken van Albinoni, Vivaldi en Scarlatti op de platenwisselaar, want hij had besloten dat een aantal barokke, luchtige Venetiaanse uren een goed medicijn waren tegen de donkere schaduwen in zijn geest, en weggedoken in de warme zachtheid van zijn leren leunstoel, met de Schotse meerschuimen pijp tussen zijn lippen, deed hij zijn ogen dicht en wachtte tot de muziek zijn onvermijdelijke wonder zou verrichten.
Mario Vargas Llosa[1]
Ik had toen nog geen idee dat de muziek slechts de toegangspoort was tot een diepere dimensie, waar je merkt dat de wereld heilig en mysterieus is, vol betovering zelfs.
Susan Cain[2]
Heel behoedzaam en zonder geweld opent de muziek de deuren van de ziel.
Sophie Scholl[3]
Ik heb de camino gelopen en beschreven als een daoïstisch krachtenveld. Daoïstische krachten worden geacht een helende werking te hebben. Zo’n helende werking heb ik inderdaad ervaren. Met name het krachtenveld van metaal op het Cruz de Ferro en bij het beeld van Jacobus in de kathedraal van Santiago had op mij een helende werking, zoals beschreven in hoofdstuk 2.7 en 3.1. Maar iedere kracht is op zijn eigen manier helend geweest. In de benaming van daoïstische organisaties neemt het woord healing als doelstelling een prominente plek in. Healing Tao is bij voorbeeld de naam van de school van Mantak Chia, mijn belangrijkste daoïstische leraar. Helende klanken vormen de kern van zijn leer.[4]
In de katholieke kerk nemen heiligen een prominente plek in. In kerken en kapelletjes onderweg worden heiligen veelvuldig geëerd. De begrippen heilig en helend zijn aan elkaar verwant.
Het begrip ‘heilig’ heeft te maken met heel(heid) en wordt gebruikt als aanduiding van iets waaraan een verheven waarde wordt toegekend. In theïstische religies heeft het betrekking op de bijzondere relatie die iemand of iets heeft met God, die geacht wordt zelf heilig te zijn. Vanwege die relatie kan iets of iemand dan (ge)heilig(d) zijn en tot voorbeeld of voorwerp van verering worden, en met bijzonder respect worden behandeld.[5]
Heilige of helende plaatsen hoeven niet alleen kerken te zijn maar kunnen in feite iedere plaats of gelegenheid zijn waar mensen bij elkaar komen om het bestaan te vieren. Of het nu een kerk is, een meditatieruimte, een café, een restaurant, een terras, de bioscoop, het theater, een festival, een optocht door de straten, een georganiseerde wandeltocht langs ’s Heeren wegen, etc. Iedere openbare gelegenheid om het bestaan te vieren heeft zijn eigen mogelijkheden tot heling en legt zijn eigen accenten.
Het café. Dat is voor mij een sacrale plek. Een meditatieplek ook. Laatst was ik in Merksem, een voorstadje van Antwerpen. Ik reed erdoorheen, keek een straatje in en zag een uithangbord van een café. Ik heb mijn auto geparkeerd, ik móést er gewoon naartoe, ook al drink ik bijna niet meer. Het was zo’n aangenaam, marginaal volkscafé, met een man of zes, zeven die wat zaten te zwijgen, de krant lazen of een beetje lulden met de kastelein. En er stond muziek uit de jaren zestig op, het ene nummer na het andere. Ik heb daar heel lang gezeten, het liefst was ik er drie dagen gebleven.[6]
Cafés, eet-, drink- en slaapgelegenheden als herbergen namen in mijn camino een minstens zo belangrijke plaats als kerken en kloosters. Het samenzijn in een café werkt ook als troost. Midas Dekkers heeft er zijn hele leven baat bij gehad.
Mensen voelen zich het lekkerst als ze met z’n allen in een gezellig hol zitten, met getemperd licht. We hadden de lamp nog niet uitgevonden of we vonden de schemerlamp uit. Als je wilt weten wat mensen gelukkig maakt, moet je kijken naar wat gelukkige mensen doen. En dan zul je verbazingwekkend vaak ontdekken dat mensen die het leven redelijk door weten te komen, niet alleen thuis een holletje hebben gebouwd, maar ook iets vaker dan gemiddeld in het bruine café zitten. Daar hebben ze een soort vrede met het leven ontdekt. Dat is de belangrijkste functie van het café: troost. Het café is een zalfje voor het aardse treurdal waarin wij verkeren.[7]
Ik ken alle slechte kanten van alcohol, ik ben mijn hele leven lang met alcoholisten omgegaan, het heeft enorm veel ellende in de levens van mensen aangericht. Maar ik ben ervan overtuigd dat alcohol in nog meer levens juist ontzettend veel troost heeft gebracht. Elk mens heeft een sombere kant, de melancholie. En met die kant van het menselijk karakter kun je bij de bakker en in de Efteling niet terecht. De enige plek die daarvoor geschikt is, is het bruine café. Als het bruine café morgen niet meer bestaat, kunnen psychiaters hun bezoekuren verdubbelen. En dan nog zal dat niet helpen.[8]
Helende krachten zijn verrassend genoeg ook weer muzikaal van aard, zoals Felix Erkelens zo mooi beschrijft.
| Soundhealing
Felix Erkelens[9]
Het universum is een compositie van trilling. Je bent als mens een harmonische component van de muziek der sferen. Als je begrijpt dat je eigen identiteit een muzikaal principe is dan kun je zien waarom muziek hele bijzondere eigenschappen bezit met betrekking tot genezing, vreugde, verdriet, rijping, persoonlijke groei en spirituele ontwikkeling. Muziek legt een directe verbinding met je kern, je ziel en de Bron. Een ‘soundhealing’ helpt je om op die bron af te stemmen, het harmoniseert en heelt door de enorme variëteit aan trilling die tijdens de klankmeditatie wordt gegenereerd. Je hoeft niets anders te doen dan liggend of zittend je te ontspannen en contact te maken met je lichaamsbewustzijn. We maken een helende klankreis langs verschillende muziekinstrumenten waaronder grote en kleine gongs, (kristallen) klankschalen, kleine windorgels (Kushi’s), rainmakers, een Indiaas harmonium, didgeridoo, drum en een tanpura. Het is mogelijk dat de soundhealing herinneringen en gevoelens opwekt of beelden genereert vanuit het onbewuste waardoor er nieuwe inhoud je bewustzijn in kan stromen. Sommige mensen maken hele reizen tijdens de klankmeditatie. Als we met een kleine groep zijn is het mogelijk om ook individueel klankschalen op het lichaam te plaatsen, wat de werking van de meditatie nog meer kan verdiepen. We nemen na de meditatie rustig de tijd om uit te trillen en thee te drinken. De rust en stilte achteraf hebben ook grote werking. |
‘Het hart van de mens is symfonisch gestemd’, zo ervaart Hildegard het. ‘De symfonisch klinkende stem van de menselijke geest is zoet tijdens zijn leven.’ Maar de mens mag geen genoegen nemen met zichzelf, hij moet zich laten doorwaaien ‘met het grote samenspel van al het geschapene.’ Als de mens zingt en musiceert, is dat geen privé-bezigheid, het is veeleer de ‘weerklank van de hemelse harmonie’. Omdat de menselijke ziel door haar positie in het scheppingsplan een plaats heeft in het geheel van de hemelse harmonie, is het haar opdracht zich zingend te uiten, ‘ze heeft immers zelf iets van deze muziek in zich.’[10]
Van Morrison heeft deze les goed begrepen.
| And the healing has begun
Van Morrison[11]
And we’ll walk down the avenue again And we’ll walk down the avenue in style
(Chorus) I want you to put on your pretty summer dress When you hear the music ringin’ in your soul (Chorus) We’re gonna make music underneath the stars |
Voor mij was het zingen van Dylanliedjes en het zelf maken en uitvoeren van een Song to Santiago een helende ervaring die het lopen van de camino waardevol maakte.
Een concert eindigt met applaus van het publiek. Zo ook dit boek waarin muziek een belangrijke rol heeft gespeeld. Eenmaal thuis gekomen bleef ik Dylanliedjes zingen en spelen en dacht met plezier terug aan mijn Dylan uitvoeringen onderweg op de camino. Mijn Song to Santiago stuurde ik naar deelnemers aan de camino die daarom gevraagd hadden, naar vrienden in Nederland en ik plaatste hem op facebook, waarop ook niet-caminogangers reageerden. De reacties laten zien hoe muziek het wandelen op de camino een inspirerende, verbindende ervaring laat zijn.
-
Alexandre Aureliano Ferreira: Super!!
-
Kelly Lin: Nice.
-
Ria van der Doef: superrrr zo samen zingen. dat verbroedert.
-
Ria van der Doef: Geweldige aktie van je. Leuke song maar vooral ook leuk hoe iedereen meezingt. Je ziet maar weer hoe samen zingen verbroedert. Mama heeft je ook zien zingen.:)
-
Paul Roosenstein: Esta todo muy bien.
-
Robert van der Doef: Rambling Pete goes international!!!
-
Shinyoung Ahn: Thank you for the beautiful song.
-
Yvonne Bennink: Peter op zijn best en helemaal in je element: prachtig!!!!
-
Francisco and Maria José: Thank you Peter for your email and for sending me your song to Santiago. My wife Maria José and I will always remember you when singing it. I hope you arrived to Santiago and accomplish your Camino. Thanks again. With our best wishes.
-
Valeria: Hi Peter. It was so great to watch the video, I remember the Albergue of that day, but I was outside when you were playing! Thanks a lot for sharing! I’m at work, really missing El Camino! Saludos.
-
Dieter Hoffman: Hi Peter, known as the real Bob D. Thank you, very nice to remember!
-
Carlos Alfaro: I told my wife you were not just a pelegrino but a walking musical star (lol) hope you and your wife are doing well your looking good.
-
Denise Gobbo: Peter, I woke up today listening to your song, so beautiful! Thanks to accept my invitation, thanks to send me this song, loved it…And…Missing the Camino.
-
Gudrun (from Germany): Hallo Peter, thank you so much for this beautiful song. It is so, really. I remember each day on the Camino and I want to do it again. Those impression time is unforgettable. Best wishes.
-
Kelly Lin: You made a song which joins everyone’s common experience. I love the song a lot.
-
Pernille (from La Posada del Druida I Foncebadón): Dear Peter, Thanks a lot for your mail. I was curious, if I will hear from you. And indeed, so popped the song up as promised. I will make a print of your song to my collection of the trip on the camino. Thank you very much – and once again I have to say, that it’s a really good song. During the rest of the trip, I tried to remember your text but no. I hope that you have arrived back to Holland and enjoy the company with your wife, and that you can look back on a fantastic trip. I have found out, that it’s certainly not the last time for me. I will send your song to others here in Denmark. Have a great summer. Best regards.
-
Paul Roosenstein: Ik wou dat morgen bij aanvang vergadering op de beamer zetten!
-
Saskia: How many roads has a PiPredactielid to go, before she gets to study the PiPmails, the answer my friend is: just the evening before, and then comes Pete Dylan wind blowin’ in!
-
Willem: Hey Pierre, dank voor de muzikale bijdrage. Die Dylan is eigenlijk niks vergeleken met dat glorieuze optreden van jou in de nabijheid van Santiago. Of was dat een eenmalige goddelijke inspiratie? Groet van een goed luisteraar.
-
Jan Hengst: Hallo Peter, je naam als ‘rambling Pete’ is voor eeuwig gevestigd onder de vooral vrouwelijke Santiago-lopers. Smaakt het succes naar meer? Groet en bedankt.
-
Riekje: Ha Peter, liedje gezien, mooi! Vroeger zong ik dit nummer altijd mee. Nu ontroert het me, ook nu. Liefs.
-
Eva Verver: Haha, leuk hoor popster!
-
Willem: Hey Pierre, ik boek alvast een ticket voor je eerste concert. HG.
-
Conny Stolk: Geweldig, wat een plezier straal jij uit.
-
Brecht: Hi Peter, geweldig verslag en leuk you tube filmpje. Met mij alles ok. Heb ‘sweet memories’ aan de Camino. Denk al aan wanneer ik weer zal gaan (?).Ben je al weer eens in Groningen geweest? Zou leuk zijn als we een keer afspreken. Grt.
-
Helene: Hoi Peter, Je reis is volbracht! Leuk om er zo wat van mee te krijgen. Gezellig was het ook onderweg zo te zien, grappig dat iedereen zo lacht, als je zingt over hoe je voor de zoveelste keer weer in een (val)kuil stapt, de herkenning was blijkbaar groot.
De zanger buigt voor zijn publiek.
Noten
[1] Mario Vargas Llosa, Tante Julia en meneer de schrijver, Meulenhoff Amsterdam, 1981, p. 45.
[2] Susan Cain, Bitterzoet, 2022, p. 26.
[3] Sophie Scholl, geciteerd in Otto Betz, De inspirerende Hildegard van Bingen, 1998, p. 99.
[4] The Six Healing Sounds, Mantak Chia | 9781594771569 | Boeken | bol
[6] Schaduwzijde, interview van Alex Roeka door Paul Onkenhout, De Volkskrant, 22 november 2024.
[7] ‘Een borreltje op zijn tijd is het beste antidepressivum’, interview met Midas Dekkers door Nathalie Huigsloot, De Volkskrant, 23 september 2017.
[8] Ibid.
[9] Felix Erkelens | Begeleidingswerk | Soundhealing | Soefisme
[10] Otto Betz, De inspirerende Hildegard van Bingen, 1998, p. 94.
[11] https://www.youtube.com/watch?v=TfRfe0JZeXU&list=RDTfRfe0JZeXU&start_radio=1
Kijk hier voor een overzicht van alle afleveringen
Peter van der Doef