Aarde, van welke beginselen ga je uit?
- Ik laat over mij lopen
en stel mijn hart open
voor wie tot mij komt.
Hazrat Inayat Khan.[1]
Duizend paden zijn er die nog nooit zijn bewandeld, duizend gezondheden en verborgen eilanden van het leven. Onuitgeput en onontdekt is nog altijd de mens en de mensenaarde.
Nietzsche[2]
dat je op een avond in wat Amerikanen een ‘Indian Summer’ noemen en waar Kurt Tucholsky de term ‘het vijfde jaargetijde’ voor heeft bedacht, iets na achten met de zon net onder in een heel stil schemerlicht langs de Houwerzijlstervaart in de richting van de Olle Weem loopt, een oude door bomen omgeven, bijna ronde wierde waar je nog een paar grafstenen weet op het voormalige kerkhof dat bij de weem, de boerderijkerk, heeft gehoord – en in de verte is het geluid van een boerenwagen te horen, en ook het geblaf van een hond, wat de stilte van de schemering nog benadrukt – dat je daar in een stemming die met geluk te maken heeft, zo verstild raakt, zo één met het unieke einde van deze dag dat er een gevoel over je komt dat je nooit eerder hebt gehad, dat je er vrede mee zou hebben dat er gelijk met dit zo allesomvattende einde van deze dag ook een einde aan jezelf, aan je leven zou komen
Rik Zaal[3]
坤 Kūn ☷
Element aarde, trigram De Aarde
Theorie
De milt en de daarmee verbonden organen de alvleesklier en de maag zijn verbonden met het element aarde. Het seizoen is de nazomer. Negatieve emoties zijn je zorgen maken, negatieve gedachten hebben. Positieve emoties zijn openheid, eerlijkheid, in je centrum zijn.[4]
Het trigram ‘De Aarde’ bestaat in zijn geheel uit gebroken lijnen, Yin-lijnen. Yin staat voor het ontvankelijke, het openstaan, het passieve, het volgen. Het staat voor het tastbare, het concrete, het donkere en zware. Het is de moeder van alle trigrammen, en duidt zo op het voedende, verzorgende principe. Het betekent incasseren, volgen, stilstaan, ervaren. Het trigram Aarde is de uitvoerende macht. Het maakt zaken concreet en zichtbaar, het zet intenties om in daden en resultaat. Aarde staat voor materie, de stof waar je mee kunt werken en die je kunt vormgeven. Ze is in aard passief, maar gaat aan de slag met de juist input. ‘Geef mij je ideeën en ik laat ze groeien tot wasdom.’[5]
Toepassing
In het wandelen krijg je contact met de aarde, de dragende, voedende, verzorgende aarde.
| Let Me Die in My Footsteps
I will not go down under the ground There’s been rumors of war and wars that have been I don’t know if I’m smart but I think I can see There’s always been people that have to cause fear If I had rubies and riches and crowns Let me drink from the waters where the mountain streams flood Go out in your country where the land meets the sun
|
Het leven is te mooi om te eindigen in een atoombunker, zegt dit lied, geschreven in een tijd van de ontwikkeling van de eerste atoombommen.[6] Als het dan moet eindigen laat het dan zijn in het open veld waar je al wandelend geniet van de wonderen der natuur. In de herfst kleuren de bladeren, gaat de natuur dood om in het voorjaar nieuw leven te geven. De aarde transformeert het leven en dit kunnen we het beste al wandelend ervaren.
Waarom is wandelen zo goed voor een mens?
‘Ik denk dat het komt doordat we als mensheid waarschijnlijk langer nomadisch hebben geleefd dan dat we zijn gesetteld. Het is iets in ons dna. Dat gevoel van beweging en bewegen door het landschap is iets natuurlijks. Alsof we zijn geprogrammeerd om dat te doen. ‘Als je jezelf echt de tijd geeft om een langeafstandswandeling te maken, zul je zo veel veranderingen in jezelf voelen. Niet alleen fysiek. Bij mij duurt het altijd een paar weken voordat lopen een ritme wordt en het niet meer alleen moeilijk is. Maar wanneer alle dagelijkse ruis en zorgen eindelijk wegvallen, en dat gebeurt als je ver genoeg loopt, merk je dat je in het moment gaat leven. Er is niets zo bevrijdend als leven in het nu. Als je eenmaal op dat punt bent, valt al het andere weg. Alles valt dan samen: jij als wandelaar met het landschap en de natuur. Het is een intens diep gevoel van verbinding, een rauwe verbinding met deze aarde en het enorme ecosysteem.’[7]
De aarde is een model om te leren. ‘Wees als de aarde’, zegt Thich Nhat Hanh tegen de beoefenaars van Boeddha’s leer.
Werk niet te hard terwijl je leest of luistert. Wees als de aarde. Wanneer de regen komt, hoeft de aarde zich slechts voor de regen te openen. Laat de regen van de Dharma binnenkomen en doordringen tot in de zaden die diep in je bewustzijn begraven liggen. Een leraar kan je de waarheid niet geven. De waarheid bevindt zich al in jou. Je hoeft je alleen maar open te stellen – met lichaam, geest en hart – zodat zijn of haar leringen tot in je eigen zaden van inzicht en verlichting kunnen doordringen. Als je de woorden laat binnenkomen, zullen de grond en de zaden de rest van het werk doen.[8]
Het makerscollectief Circus Andersom heeft een bijzonder ritueel, aarderoeren, ontwikkelt om de aarde te vieren. [9]
| We vieren de Aarde, de Aarde die ons draagt, de Aarde die ons voedt, de Aarde die ons een plek geeft. In de drukte van december schept aarderoeren ruimte voor verstilling, verdieping en verbinding – met onszelf, met elkaar, en met de Aarde, die ons draagt. De winter is in aantocht. De dagen zijn kort, de lucht is helder en koud. De wereld lijkt stil te vallen – onder de kale takken en de bevroren aarde wacht alles in rust. Het licht trekt zich terug, en juist in die duisternis ontstaat iets nieuws: ruimte voor bezinning, voor stilte, voor het langzame ritme van de Aarde. De winter leeft ook in jou. De midwinterperiode nodigt uit tot vertraging en naar binnen keren. Zoals de natuur haar energie bewaart, mogen ook wij rust nemen, terugkijken en nieuwe kracht verzamelen. Door te vertragen, ontstaat ruimte om te luisteren naar wat in de stilte hoorbaar wil worden.
Het einde van het jaar markeert in voorchristelijke tradities een lege periode op de kalender. Deze Twaalf Midwinter Nachten markeren het einde van het oude en het begin van het nieuwe. Het is een tijd van loslaten en dromen, van leegte die vruchtbaar wordt.
Meditatie oefening Voor deze meditatie heb je een belletje nodig en zorg dat je (of de mensen die je begeleidt) lekker zitten en de door hun meegebrachte aarde in hun schoot hebben. Misschien in een potje, een zakje of in een bord, zodat je er in kunt roeren. ping! (belletje, dit belletje opent de ruimte voor de meditatie) Lief mens! Welkom. Wat fijn dat jij hier bent. Ik wil je meenemen in een ritueel. Voel je vrij om het op je eigen wijze te doen. Zit op je gemak op je stoel. Zet beide voeten plat op de grond, ongeveer heupbreed naast elkaar. Leg je handen in je schoot terwijl je je bakje met aarde vasthoudt. Sluit je ogen als dat okay voor je is. Je kunt je blik ook vlak voor je op de vloer richten. Adem diep in door je neus, en dan met een hoorbare zucht weer uit, hehe. Adem in en hehe. Nog een derde keer, voor de zekerheid, adem in, hehe. Je bent hier vandaag om de Aarde te vieren. De Aarde die je draagt je. De Aarde die je een plek geeft. De Aarde die je voedt. De Aarde die jouw toekomst droomt. Maak je ogen zacht, ontspan alle spiertjes in en rondom je ogen. Ontspan je kaken, je schouders, je middenrif. Geef je over aan de zwaartekracht Voel je billen, je benen, je voeten, je voetzolen en dan omlaag, dwars door de vloer, laat wortels uit je voeten groeien, zo de aarde in. Eerst klein en dan dieper en steviger. Door de aardlagen, langs het grondwater, ontmoet je de beestjes, de wormen, de bacteriën, het zand, de modder en de rotsen. Laat je wortels zich breed uitspreiden. Laat ze de diepten intrekken, stevig en doortastend. Dieper, en breder. Laat je wortels de wortels van de bomen in het landschap om je heen ontmoeten. Laat je wortels de wortels van andere mensen ontmoeten. Voel hoe de wortels zich vervlechten, hoe we allemaal verbonden zijn met de aarde, met de wortels, met elkaar. Vind met je handen de aarde in je schoot. De aarde die je hebt meegenomen van een plek waar jij je verbonden voelt met de Aarde. Voel de aarde. Maak contact met deze aarde. Druk het tussen je handpalmen en voel de temperatuur, de grofheid, de verfijning. Voel of het vochtig of droog is. Voel ook het mysterie door je handen glijden. In één handje aarde leven meer bodembewoners dan er mensen op aarde zijn. De aarde in je handen is opgebouwd door alles wat voor ons geleefd heeft, je voorouders, de planten en dieren die hier geweest zijn. Alles is weer tot aarde, deze aarde geworden. Het einde van het jaar is van oudsher een lege periode in de kalender. 12 dagen en nachten om terug te kijken en vooruit te voelen. Tijd om in jezelf de stilte te ervaren, het donker te omarmen en de leegte te beleven. Tijd om, samen met de natuur, even helemaal niets te doen, tot rust te komen en ruimte te maken voor waarachtig dromen. Straks hoor je een bel. Na de bel zal het een paar minuten stil zijn. Stil voor jezelf, stil voor de Aarde, stil voor de leegte, stil voor het duister, stil voor de stilte. Luister: Ping stilte 3 minuten ping Laat nu een intentie naar boven komen. Iets waar het Aarderitueel voor jou over mag gaan. Een of twee woorden is genoeg. Denk er niet over na, meestal is het eerste woord raak. Stap nu met deze intentie het aarde roer ritueel in. ping!
|
In het levensbeschouwelijk universum, zegt Manschot in zijn studie over Nietzsche, dat na de dood van God leeg was geworden en vervuld met nihilistische stemmingen en ideeën, voert Nietzsche de aarde op als de nieuwe horizon van het leven. Mensen zijn niet geboren om zich boven de aarde te verheffen, maar er onlosmakelijk deel van uit te maken.
Blijf, mijn broeders, met de macht van jullie deugd, de aarde trouw! Laat jullie schenkende liefde, jullie inzicht de zin der aarde dienen! Zo smeek en bezweer ik jullie. Laat jullie deugd niet van de aarde wegvliegen. (…) Voer, zoals ik, de vervlogen deugd terug naar de aarde, – ja terug naar lijf en leven. Opdat ze de aarde een zin geeft, een mensen-zin![10]
Grond onder je voeten, weten waarop je staat, waarop je beweegt. Deze grond kan ook worden gevonden in de medemens, in de relaties die grondslag vormen voor je leven.
Maar dat betekende niet dat mijn werk, mijn sport en al die andere zaken die in mijn leven van belang zijn, plaats hadden gemaakt voor Iris. Ik bleef al deze dingen doen zoals voorheen. Iris deed daar niets aan af. Ze voegde er iets aan toe.
Wat dan wel? Die vraag vond ik moeilijk te beantwoorden. ‘Grond’ was het enige woord dat in me opkwam. De Iris van na de verbouwing zorgde ervoor dat dingen die ik altijd al deed grond kregen waarin ze wortelden. Het begon tot me door te dringen dat al mijn serieuze bezigheden tot dan toe in de lucht hadden gehangen. Ze hadden natuurlijk een doel en dat was om mij vooruit te helpen, om een carrière op te bouwen, maar dat doel miste grond. Dat besefte ik toen Iris door de wandjes brak en de ruimtes vulde waar vrouwen tot dan toe geen toegang toe hadden. Door Iris begon het leven dat zich daar afspeelde een zin te krijgen die er voordien aan ontbrak.[11]
In het daoïsme wordt de aarde, net als de hemel, gezien als een bron van onuitputtelijke energie waaraan de mens door meditatie deelachtig kan worden. De mens staat tussen hemel en aarde. De ‘mensenzin’ van de aarde voor een daoïst is dat deze leverancier is van energie en als zodanig met zorg moet worden behandeld.
Mij raakte het meest dat Nietzsche het herstel van de band met de aarde tot een persoonlijk experiment maakte en stap voor stap wilde gaan uitvinden hoe hij dat in zijn eigen leven kon doen. Opvallend vond ik dat het ‘aarden’ zoveel positieve energie in hem losmaakte en hem op het spoor zette van een leven dat zich laat leiden door vragen over ‘gezondheid van naar lichaam en ziel’, over vitaliteit en levenslust.[12]
Op de camino wordt zorg gedragen dat de wandelaar de weg makkelijk kan vinden. Overal wijzen gele pijlen de wandelaar de weg.
De mythische gele pijl is het onbetwistbaar symbool van de Camino de Santiago. Op elk kruispunt kom je ze tegen tijdens je pelgrimstocht naar het bekende Spaanse bedevaartsoord. De gele pijl is dan ook de enige en officiële markering van de verschillende routes van de Camino naar Santiago de Compostela. De gele pijl is een relatief recent symbool. Tot de jaren ’70 had de Camino naar Santiago namelijk geen bordjes die de richting van de pelgrimsroute aangaf. Pelgrims die in de Middeleeuwen in Santiago zijn aangekomen, na honderden of zelfs duizenden kilometers te hebben afgelegd, volgden gewoon de voetsporen van hun voorgangers. In de jaren ’70 begon een priester in O Cebreiro, Elías Valiňa, met het in kaart brengen van wat we nu Camino Francés noemen. Hij wijdde zijn leven aan het uitzetten van de pelgrimsroute van Roncesvalles naar Santiago de Compostela. Hiervoor herstelde hij verloren delen van de pelgrimsroute en plaatste hij markeringen langs het traject, zodat het voor pelgrims gemakkelijker zou zijn om de route te volgen.[13]
Een ander symbool is de Jacobsschelp.
De Sint-Jacobsschelp is ook een belangrijksymbool van de Camino naar Santiago. Afbeeldingen ervan zijn te vinden op alle Camino’s en in allerlei vormen. Of ze nu op rotsen zijn geschilderd, op het trottoir zijn geplaatst of van echte schelpen zijn gemaakt, ze hebben één ding gemeen: ze leiden je naar Santiago de Compostela. Dit embleem is echter niet gemaakt als richtingaanwijzer, aldus de Consejo Jacobeo. Dat recht is en blijft enkel voorbehouden aan de gele pijl.[14]
Een derde symbool waarmee vooral het wandelen geëerd wordt zijn de door wandelaars langs de weg op markante plaatsen achtergelaten schoenen. Ook de talrijke beeltenissen van de wandelende St. Jacob zijn een eerbetoon aan de aarde waarop de camino is uitgestippeld.
Dag 3
In de San Bartolomé kerk in Aurizberri/Espignal wil ik de ruimte van de kerk verbinden met de aarde door het beoefenen achter in de kerk van de IJzeren Hemd qigong. Het voelt wat onwennig om in een kerk staande deze oefening te doen in plaats van geknield te bidden zoals ik dat vanuit mijn Rooms-Katholieke opvoeding heb geleerd. Al doende verdwijnen deze belemmerende gedachten als sneeuw voor de zon en voel ik de kracht van de ruimte in de kerk in mijn lichaam neerdalen en verbind ik mij met de aarde.
| Wat is het IJzeren Hemd binnen het taoïsme?
Als je het puur fysiek bekijkt zijn IJzeren Hemd technieken skeletstructuren die je middels bepaalde houdingen aanneemt. Het zijn houdingen om te gronden. Vaak wordt er alleen aandacht geschonken aan de grote spieren om te staan. Maar alle kleine pezen, spiertjes en aanhechtingen zijn ook belangrijk om te voelen, rekken en versterken. Zo wordt je houding moeiteloos en heb je bijna geen spierkracht nodig om te recht te staan. Zo kom je sterk te staan in je botstructuur, zonder dat het je kracht kost. Daardoor is het makkelijker om externe druk te weerstaan. Want bijna iedereen kan wel wat kracht gebruiken om niet omver geduwd te worden in figuurlijke zin. Je komt letterlijk en figuurlijk stevig in je schoenen te staan. Via je IJzeren Hemd maak je een sterke verbinding met moeder aarde. Het is alsof je wortels hebt als een boom waarmee je energie uitwisseling en doorstroming hebt met de aarde. Als je rechtop staat en die verbinding maakt, dan gaat de levenskracht makkelijk door je lichaam. De basis van deze techniek geeft ik vaak als tip na een behandeling/massage.[15] |
Dag 5
Van mijn vrouw weer berichtje:
Wel heel mooi dat de Dao en de kerk zo dicht bij elkaar komen. Je energie sparen en gebruiken om de aarde te kussen en je te verbinden met het heilige, vooral Maria. Schat, jij bent straks de heilige.
Dag 6
Bij de beklimming nog meer tot besef gekomen dat het pas goed gaat als je je gewicht naar voren brengt en met je hart verbinding maakt met de aarde. Je voeten krijgen meer lucht, bewegen wordt lichter. De berg stuwt je dan omhoog.
Dag 14
Een daoïst is iemand die wanneer hij een weg gaat daarvan wil leren. Wat ervaart hij op de weg, welke moeilijkheden moet hij overwinnen, waarop moet hij voorbereid zijn, wat staat hem te wachten en wil hij dat wel? De eerste les die iedere weg door het leven leert is dat de wil een betrekkelijk begrip is. Je weet van tevoren nooit wat je te wachten staat, je komt altijd voor verrassingen te staan. Of je dat wilt of niet. Hoe je met deze verrassingen omgaat bepaalt of je verder wilt gaan en nieuwe uitdagingen aan wilt gaan.
Iedereen heeft voorgangers, leraren die meer ervaring hebben opgedaan met het begaan van bepaalde wegen en die die ervaringen willen delen. Ook dit is een aspect van de wil die gesterkt wordt door de levenswegen die zijn afgelegd en waarvoor mensen andere mensen tot gids willen zijn. Ervaringen vinden hun neerslag in kennis, kennis over lichaam en geest die gesterkt kunnen worden door ervaringen op de levensweg. Kennis over bijvoorbeeld het dantien, het energiecentrum in de buik, als bron van levenskracht. Over de houding om je te gronden in de aarde en je lichaam als een veerkracht te gebruiken wanneer een kracht op je lichaam inwerkt. Bijvoorbeeld als je op agressieve wijze aangevallen wordt, kun je de kracht van de aanvaller doorsturen in de ruimte waardoor de tegenstander ergens anders tegenaan botst dan jouw lichaam waarop hij wil inhakken.
De aarde is dus nooit je vijand, altijd je vriend. Een lange weg is een uitdaging om de aarde als vriend te blijven zien in plaats van als een obstakel om te overwinnen. De vraag is steeds welke mogelijkheden voor oefening een lange weg te bieden heeft. Anders dan de pelgrimages naar Rome, Jerusalem of Mekka is bij de Camino naar Santiago het doel minder komen te liggen in de plaats waar de uiteindelijke devotie kan worden gepleegd. De weg is zelf het doel geworden. In Rome, Jerusalem en Mekka zijn in de stad zelf ceremoniële rondgangen aangebracht, maar bij Santiago is de hele camino één ceremoniële rondgang. De weg is daarmee doel geworden, voor een daoïst een uitgelezen mogelijkheid om oosterse ideeën over daoïsme te toetsen aan westerse opvattingen over spiritualiteit.
Dag 19
Berichtje van mijn vrouw:
Bravo, mijn dappere loper.
Knap hè. Je loopt lekker. Echt een os. Onverstoorbaar. Ik bewonder je wel. xxx
Berichtjes van zussen:
Hallo broertje. Alles goed? Fantastisch wat je presteert.
Veel sterkte en plezier voor de rest van jouw tocht. Lenie
Hallo Peter, je gaat als een speer, hè?
Gaat alles volgens plan, en krijg je ermee wat je verwachtte?
Ik ben heel trots op je. Kusss van je zus Ria xxx
Dag 26
Berichtje van mijn lief:
Lieveling, ik heb wel waardering voor je volharding!!
De weg (6)
tour de force, weegschaal, Vrouwe Justitia, fusilleren, fuseren, charme, chemie, aantrekkingskracht, sexappeal, prostituee, bordeel, orgie, decolleté, gangster, bankberoving, bankrekening, rekening courant, monument, gedenkteken, heldendom, pedagogische omgang, opvoeder, hulpverlening, zorg, begeleiding, therapie, medicatie, consult, diagnostiek, causaliteit, interpunctie, context, systeem, lidmaatschap, groep, vereniging, vergadering, tentoonstelling, evolutie, revolutie, chaostheorie, elementaire deeltjesversneller, troof, troop, troon, reïncarnatie, kermis, Kerstmis, Pasen, Hemelvaart, Pinksteren, onsterfelijkheid, oneindigheid, ethiek, moraal, mores leren, verlangen, begeerte, lust, geilheid, opwinding, erectie, kutsappen, sappig kutje, voorvocht, eisprong, zaadcellen, sperma, tepels, borsten, piercing, blote tieten, tatoeage, billen, benen, tenen, fetisjisme, nylons, kousen, jarretel, rokken, blouse, liefdesspel, verkrachten, hotelkamer, hooiberg, Casanova, Venetië, masker, persona, raffinement, lippenstift, mascara, rouge, blozen, in verlegenheid brengen, een aanzoek doen, het hof maken, flirten, aanraken, slipje, geen slipje, onder de rokken, in het bloesje, bh los, huid op huid, vlees in vlees, eenwording, conceptie, bevruchting, krant, kiosk,
Noten
[1] Hazrat Inayat Khan, Gayan, Vadan, Nirtan, 2001, p. 206.
[2] Nietzsche in Aldus sprak Zarathoestra, geciteerd in Henk Manschot, Blijf de aarde trouw, 2016, p. 93.
[3] Rik Zaal, Zeventig, 2015, p. 59.
[4] Mantak Chia, Van stress naar evenwicht, 1993, p. 74.
[5] Harmen Mesker, De I Tjing stap voor stap, 2027, p. 32.
[6] Let Me Die in My Footsteps – Wikipedia
[7] Laura de Jong, Alles valt weg op het wandelpad – Achter het boek Raynor Winn, De Volkskrant, 17 september, 2022.
[8] Thich Nhat Hanh, Het hart van Boeddha’s leer, Altamira, Haarlem, 1999, p. 18.
[10] Nietzsche in Aldus sprak Zarathoestra, geciteerd in Henk Manschot, Blijf de aarde trouw, 2016, p. 92.
[11] Maarten van Buuren, Iris, 2011, p. 114.
[12] Henk Manschot, Blijf de aarde trouw, 2016, p. 96.
[13] Hoe zit dat met die gele pijl van de Camino? | Wandelmagazine
[14] Ibid.
[15] Wat is het IJzeren Hemd en hoe helpt het je moeiteloos in je kracht te staan? Blog | De Taoboerderij
Kijk hier voor een overzicht van alle afleveringen
Peter van der Doef