Het aantal heupfracturen in Nederland stijgt in een opvallend tempo. Volgens recente cijfers van de Dutch Hip Fracture Audit (DHFA) is het aantal patiënten met een gebroken heup tussen 2021 en 2025 met veertien procent toegenomen. Deze ontwikkeling hangt nauw samen met de vergrijzing én het feit dat ouderen steeds langer zelfstandig thuis blijven wonen. Wat betekent dit voor de zorg, en vooral: hoe kunnen we heupfracturen voorkomen?
We worden ouder en wonen thuis: we gaan veel meer breken 🙁
Nederland vergrijst snel. Volgens het CBS zal in 2040 ongeveer een kwart van de bevolking 65 jaar of ouder zijn. Omdat heupfracturen vooral voorkomen bij ouderen, leidt deze demografische ontwikkeling vrijwel automatisch tot een stijging van het aantal patiënten.
Toch is er meer aan de hand dan alleen leeftijd. Ook maatschappelijke veranderingen spelen een belangrijke rol. Ouderen blijven langer thuis wonen, mede door personeelstekorten in de zorg, veranderende wetgeving en een afname van het aantal verzorgingshuizen. Waar in 2018 nog 69 procent van de heupfractuurpatiënten vanuit huis werd opgenomen, is dat inmiddels gestegen naar 75 procent. Het aandeel patiënten uit zorginstellingen daalde in dezelfde periode van negentien naar tien procent.
Deze verschuiving maakt het onderwerp “valpreventie bij ouderen” relevanter dan ooit.
Langer thuis wonen: doe een check op dagelijkse risico’s
Zelfstandig wonen biedt veel voordelen. Ouderen behouden hun zelfstandigheid, sociale contacten en kwaliteit van leven. Tegelijkertijd brengt het ook risico’s met zich mee, vooral wanneer woningen niet zijn aangepast aan de fysieke veranderingen die horen bij het ouder worden. Je hoeft niet direct een traplift te installeren of dorpels uit de vloer te slopen, maar vaak zijn het dingen die er altijd al waren die nu opeens een probleem kunnen worden. Denk aan situaties zoals struikelen over een kleedje, uitglijden in de badkamer of vallen bij het opstaan in het donker. Kleine obstakels kunnen grote gevolgen hebben.
Ouderen zijn fitter en zelfstandiger
Opvallend is dat de huidige groep heupfractuurpatiënten in sommige opzichten juist fitter is dan voorheen. Zo daalde het aandeel patiënten dat afhankelijk is van hulp bij dagelijkse activiteiten van 43 procent in 2018 naar 32 procent in 2025. Ook is de gemiddelde leeftijd gedaald van 82 naar 80 jaar.
Dit wijst erop dat ouderen langer actief en zelfstandig blijven. Toch betekent dit niet dat het risico op vallen verdwijnt. Integendeel: actieve ouderen bewegen meer en komen daardoor ook vaker in situaties waarin een val kan optreden.
Daarnaast blijft het verschil tussen mannen en vrouwen bestaan: ongeveer 64 procent van de patiënten is vrouw. Dit heeft onder andere te maken met botontkalking (osteoporose), dat vaker voorkomt bij vrouwen.
Verbeteringen in de zorg
Hoewel het aantal heupfracturen stijgt, zijn de zorguitkomsten de afgelopen jaren verbeterd. Het percentage complicaties tijdens ziekenhuisopname daalde van 30 procent in 2018 naar 20 procent in 2025. Ook wordt ongeveer 93 procent van de patiënten binnen 48 uur geopereerd, wat cruciaal is voor herstel en het voorkomen van verdere complicaties.
Heupfractuur voorkomen: praktische tips
Het voorkomen van een heupfractuur begint bij het verkleinen van de kans op vallen. Vooral voor ouderen die zelfstandig wonen, zijn er concrete maatregelen die direct effect hebben.
1. Maak de woning veiliger
Een veilige leefomgeving is de eerste stap in valpreventie.
– Verwijder losse kleedjes,
– zorg voor voldoende verlichting (vooral ’s nachts) ( koop nachtlampjes met een sensor en stop dit in verschillende stopcontacten)
– plaats handgrepen in de badkamer en bij het toilet.
– Antislipmatten kunnen uitglijden voorkomen in douchebak of badkuip.
2. Blijf regelmatig bewegen
Beweging helpt bij het behouden van spierkracht, coördinatie en balans.
Activiteiten zoals wandelen, fietsen of lichte krachttraining verminderen aantoonbaar het valrisico. Ook speciale balans- en stabiliteitsoefeningen zijn effectief.
Tip: kijk op Youtube naar tai-chi filmpjes: bewegingsoefeningen voor iedere dag.
3. Zorg voor sterke botten
Voeding speelt een belangrijke rol bij botgezondheid. Calcium en vitamine D zijn essentieel om botontkalking tegen te gaan. Denk aan zuivelproducten, groene groenten en voldoende zonlicht of supplementen indien nodig.
4. Controleer medicijngebruik
Sommige medicijnen kunnen duizeligheid of sufheid veroorzaken, wat het risico op vallen vergroot. Laat medicatie regelmatig controleren door een arts of apotheker.
5. Draag goed schoeisel
Stevige, goed passende schoenen met voldoende grip verkleinen de kans op uitglijden of struikelen. Vermijd slippers of sokken op gladde vloeren.
6. Overweeg een valpreventietraining
Veel gemeenten en zorgorganisaties bieden speciale programma’s aan gericht op valpreventie bij ouderen. Hierin wordt gewerkt aan balans, spierkracht en bewustwording van risico’s.
Preventie wordt steeds belangrijker
De stijging van het aantal heupfracturen maakt één ding duidelijk: preventie moet een centrale rol spelen in het gezondheidsbeleid én in het dagelijks leven van ouderen. Met relatief eenvoudige aanpassingen in huis, leefstijl en bewustzijn kan het risico op een val aanzienlijk worden verkleind.
Voor professionals in de zorg, gemeenten en de woningsector ligt hier een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Maar ook voor ouderen zelf en hun omgeving is er veel winst te behalen.
Zelfstandig thuis wonen blijft een waardevol uitgangspunt – mits veiligheid en preventie daarin worden meegenomen. Juist daar ligt de sleutel om de groei van het aantal heupfracturen in Nederland af te remmen.