It’s that thin, that wild mercury sound. It’s metallic and bright gold, with whatever that conjures up. That’s my particular sound.
Bob Dylan[1]
Dat is pelgrimeren, je draagt de rommel van een ander mee naar een punt waar het verwerkt kan worden.
Hans Brugman[2]
兌 Duì ☱
Element metaal, trigram Het Meer
Theorie
De longen overheersen in de herfst. Hun element is metaal en de kleur die ermee verbonden is, is wit. De negatieve emoties zijn verdriet en smart; de positieve emoties moed en gevoel van rechtvaardigheid.[3]
Het trigram ‘Het Meer’ staat voor het vrolijke, de ontspanning, de positieve kijk op het leven, onbezorgdheid. Het staat voor creativiteit die voorkomt uit beschouwing. Het betekent de diepere gevoelens, de innerlijke bron waaruit wordt geput om zin aan je leven te geven. Het staat voor onconventionele middelen, magie en religieuze bezinning. Het Meer kan door positieve energie een overheersend negativisme doorbreken. ‘Ik ben de positieve kracht die zin geeft aan jouw levensbestemming. [4]
Toepassing
De camino nodigt uit tot zelfonderzoek en het afleggen van de lasten van het verleden en een nieuwe start te maken. Mijn problemen: door de kerk onderdrukte seksualiteit en autoritaire verhoudingen in het gezin waarin ik ben opgegroeid.
| COLD IRONS BOUND
I’m beginning to hear voices and there’s no one around I’m waist deep, waist deep in the mist The walls of pride are high and wide One look at you and I’m out of control There’s too many people, too many to recall I found my world, found my world in you Oh, the winds in Chicago have torn me to shreds It’s you and you only I been thinking about Well the fat’s in the fire and the water’s in the tank Looking at you and I’m on my bended knee |
De dichter in dit lied verkeert in diepe ellende. Hij zit vastgeketend op een plaats ver buiten de stad en overdenkt zijn leven en verlangens. Hij is opgebrand, uitgeblust, verdoofd. Hoort stemmen, zijn hart is verscheurd, trots staat hem in de weg. Hij is bedrogen door vrienden, zijn levensweg is een gevaarlijk pad. Eén lichtpuntje gloort in deze diepe ellende, dat is zijn jeugdliefde, zij was alles voor hem. De herinnering aan haar houdt hem op de been, ondanks alle teleurstellingen die hij door deze liefde heeft moeten doorstaan. Zij geliefde is echter onbereikbaar zeker nu hij zo vastgeketend is ver weg van de stad.
In dit lied zien we de kracht van metaal met betrekking tot negatieve emoties. De vraag voor de camino is hoe negatieve emoties in positieve emoties kunnen worden omgezet. Hiervoor speelt een ander metaal element, het Cruz de Ferro, een sleutelrol zoals we zullen zien.
Dag 0
Enorm leuke ontvangst in de herberg Beilari. Beilari is Baskisch voor pelgrim. De herberg was vroeger echt een verzamelpunt om als groep de gevaren in de bergen en op de camino te trotseren. Joseph, de gastheer, wil die groepssfeer behouden. Kennismaking in de groep liet zien dat veel aanwezigen een kentering in hun beroep hadden gehad. Zelf was Joseph acteur en kreeg een paar jaar geleden sterk de ingeving om iets anders te gaan doen en gastheer in deze herberg te worden.
Dag 1
Vlak uit het stadje St. Jean Pied de Port vanuit de berm mijn steen meegenomen voor het Cruz de Ferro.
Dag 2
De steen draag ik ook op mijn hartstreek. Dat ik als een vogel gebruik kan maken van de wind, stemt me heel blijmoedig.
Dag 3
Als ik nog terugkijk naar de mis van gisteren in Roncesvalles, valt op dat deze zeer sober was. Ik had eigenlijk wel een soort mannenpriesterkoor verwacht, maar de soberheid was ook aangenaam. Opvallend was dat een priester ons vroeg op de camino voor hèm te bidden
Dag 5
Pelgrimsmonument op de route naar Alto de Perdón bewonderd. Een beeldengroep van een pelgrimskaravaan, opgericht in 1996 door de Nazarrese vrienden van de Sint-Jacobsroute. In de Rother gids lees ik dat even beneden de pas de bron ontspringt de bron met de naam Fuente de la Teja. Volgens de overlevering zou de duivel enkele pelgrims uit deze bron te drinken hebben aangeboden als ze God, de Heilige Maagd of tenminste de heilige Jacob zouden verloochenen. Maar de brave pelgrims hadden dit aanbod resoluut van de hand gewezen.
Het monument bestaat uit een serie levensgrote afbeeldingen van pelgrims in ijzer gegoten dat aan de elementen is blootgesteld. De roestbruinen figuren lopen in een karavaan met ieder een grote wandelstok ter ondersteuning. Als eenzame pelgrim voel je je opgenomen in het grotere geheel van de groep. In het daoïsme representeert de tijger het element metaal, de tijger die neerdaalt om te gaan drinken aan de bron. Uit de hier gememoreerde overlevering zien we dat het willen drinken van de bron niet zonder gevaar is. De duivel ligt altijd en overal op de loer. De pelgrims zijn zich bewust van dit gevaar.
Dag 18
Ik draag nu 5 stenen voor El Cruz de Ferro, symbolen voor de belangrijkste momenten in mijn leven: (1) Bewustzijn van een zelf; (2) Moment van creatie: boeken, kinderen; (3) Zuivering van het hart; (4) Verbinding met mijn vrouw; (5) Voorbereiding op de dood.
Dag 22
Campbell instigeert om je je bewust te worden van je persoonlijke mythologie. Bij de kerk is dit voor mij, denk ik, het hart en het gezin en de revolutionaire opstelling van Jezus Christus inzake maatschappelijke verhoudingen.
Mijn stenen voor het Cruz de Ferro gaan over het gezin waarin ik ben opgegroeid en de zuivering van het hart. Dit voel je heel goed in de camino: hartverbintenis en gemeenschap.
De kerk had voor mij als kind ook deze positieve boodschap, een alternatief voor en compensatie voor de troebelen van ons gezinsleven. Ik denk dat ik daardoor ook lange tijd gedacht heb dat ik roeping had en missionaris wilde worden. De camino is hier een afspiegeling van.
Seksualiteit is het probleem dat in de kerk niet geïntegreerd is, maar gesublimeerd. Gisteren voor het eerst langs een kiosk gekomen waarvan ik zeker wist dat er seksboekjes waren. Eén boekje gekocht, dit geeft voor mij een gevoel van eigenheid en autonomie naast alle religieuze thema’s van de camino. Ik herinner mij de woedende reacties van mijn vader op een erotisch opgetuigd spannend stripverhaal dat ik op 12-jarige leeftijd kocht. Zonder pardon belandde dit boekje in de prullenbak en werd mijn ziel van een stukje onschuld beroofd. Ik kan aan dit voorval nog steeds niet zonder pijn terugdenken.
Thema’s van mijn camino nog tegengekomen in twee beelden langs de weg door León. Bij de kathedraal een beeld van vader en zoon, vader houdt zijn arm beschermend om de schouders van zijn zoon, maar deze wil zich uit de bescherming wegdraaien, de wereld in, hij kijkt ook een andere kant op en heeft een spijkerjasje aan i.t.t. de nette jas van zijn vader. Protestgeneratie?
Een tweede beeld van een treurende vrouwfiguur met een dood vogeltje in haar hand. Onmachtige moeder?
Intussen een oplossing gevonden voor de privacy nodig om mijn seksboekje te bekijken. Deze vind ik op een bank achterin de kerk, in het hol van de leeuw dus! Ook mooie herhaling van de stiekeme sfeer waarin ik vroeger naar seksplaatjes moest zien te kijken.
Heb het sekssterretje Malena Morgan tot muze van de dag gemaakt.
Geloof het of niet, maar in de tussentijd dat ik dit schrijf zijn Brecht, Kelly en Maarika zonder mij op te merken al midden door de kerk gelopen waar ik mijn seksboekje in de bank zit. In de prachtige basiliek van San Isidor.
Vooral de nonnen kunnen via het lichaam van de Heer hun erotiek sublimeren. Gisteren in de kapel van de kathedraal lag een ongelooflijk sexy Christus opgebaard enorm naakt te wezen. De vraag is waar de nonnetjes bij het aanbidden van dit lichaam allemaal aan denken. Ook priesters kunnen zich uiteraard verlustigen aan dit sensuele lichaam van hun Heer, voor vrouwelijk schoon hebben zij een beperkte keuze. De ‘zondige’ Maria Magdalena wordt vaak afgebeeld in sexy poses. Zogenaamd om haar zondige leven te bekritiseren.
Het thema van het gewenste kind is een prachtige reden om je met Jezus te identificeren. Voor mij oorzaak van het goede gevoel in mijn jeugd om naar de kerk te gaan en misdienaar te willen worden. Misschien is dat het geheim van de camino, dat je overal gewenst bent.
Het thema bevrijding uit de ketenen van een gevangenschap kom ik tegen in Virgin del Camino, een plaatsje vlak buiten León.
De Rothergids vermeldt:
De legendarische Virgin del Camino (Maagd van de Weg) wordt in de hele streek zeer vereerd. In 1505 zou ze aan een herder zijn verschenen. Ze beloofde op de plek waar hij een steen zou werpen een kapel zou ontstaan. Enkele jaren later zou ze een Spanjaard die in Algerije in een houten kist gevangen werd gehouden, samen met zijn slavenhouder, de kist en zijn keten naar het heiligdom hebben overgebracht. Door dit wonder ootmoedig geworden, wijdden beide mannen hun verdere leven aan de Maagd.
Dit verhaal roept de vraag op of de Maagd van de Weg ook mij en mijn vader kan bevrijden van het conflict dat ons al die jaren gevangen houdt? Interessant detail is dat mijn vader ook in Algerije in het Vreemdelingenlegioen heeft gediend. Heeft hij daar misschien trauma’s opgelopen die zijn verdere leven en de opvoeding van zijn zoon hebben bepaald?
Dag 24
Bedacht gisteren dat de vijf stenen ook kunnen staan voor mij en mijn vier zussen. Voor de manier waarop wij ons gevoel volgen, hartrelaties aangaan, verbinding zoeken, zelfstandigheid nastreven en omgaan met tegenslagen. Met het offeren van de stenen op deze manier komen de kinderen dan in het reine komen met hun ouders.
Dag 25
Op het Cruz de Ferro mijn stenen gedeponeerd. Is er nu een last van me afgevallen? Op deze vraag had ik niet direct een antwoord. Het deponeren van de stenen voelde wel aan als een daad, misschien kan je op zo’n moment ook niet meer verwachten, moet de bewustwording van bevrijding langzaam groeien.
Ik kwam gelijktijdig aan met de groep van Carlos en kon Fernando vragen een foto te maken. Is het toeval dat de groep die voor mij in de camino als een soort gezin heeft gefungeerd aanwezig is op het moment dat ik bezig ben ervaringen te verwerken met mijn eigen ouders en zussen?
’s Avonds naar het dorp gegaan. Erg leuk om tussen de gewone bevolking te zitten en even uit het camino-circuit te stappen. Krijg nu wel het gevoel een last te hebben afgelegd, dat mijn taak voor de camino er feitelijk op zit en ik met lichte tred naar het eindpunt kan lopen.
| Religie speelde voor mij een serieuze rol. Het was niet het idee dat ik God een groot plezier zou doen, maar een tocht als deze biedt de ideale omstandigheden om met je eigen spiritualiteit aan de slag te gaan. Ik ben iemand die altijd twijfelend gelooft, maar tijdens de tocht heb ik op sommige momenten Gods aanwezigheid gevoeld.
Eén zo’n moment was bij het Cruz de Ferro, vlakbij Astorga. Daar ligt een berg van stenen bij een groot ijzeren kruis. Mensen leggen stenen bij het kruis: die steen staat voor in het verleden gedane zonden of zorgen waarmee hij of zij al een tijd rondloopt. Bovenop die berg heb ik het gevoel gehad dat er een last van mijn schouders viel. Ik voelde me zo licht en omarmd. Toen had ik het gevoel dat God heel dichtbij was. Na het Cruz de Ferro dacht ik dat Santiago me niet meer kon brengen dan dat. Ik wilde alleen ook nog niet naar huis, dus ben ik als vrijwilliger gaan werken langs de route. De dankbaarheid die ik voor de vrijwilligers had opgebouwd, wilde ik graag teruggeven.[5] |
Dag 26
Mijn vrouw is een interessant boek aan het lezen over psychoanalyse van de waan. Als de moeder het kind te veel voor zichzelf opeist en de vader afwezig is, is de waan de noodzakelijke ruimte die het kind nodig heeft. Ongehoorzaamheid is ook een noodzakelijke manier om afstand te houden. Direct corrigeren van het kind heeft dus totaal geen effect. Je moet pedagogische boodschappen n vragende vorm gieten en via een derde partij (de ontbrekende vader) inkleden. Als mijn kleinkind op een boom speelt en niet wil meekomen, wordt dat een vraag aan het kind via de boom: ‘Wat denk je dat de boom vindt als je weg zou gaan?’.
De noodzakelijke ruimte en psychotische reacties herken ik heel duidelijk in mijn eigen verleden èn heden. Op de camino vind ik het lastig als mensen te dichtbij komen en heb ik veel ruimte nodig.
Ik zie dit aan mijn allergische reacties op dag 2 en 9 ten aanzien van de Canadese caminoganger, die mij voor mijn gevoel te dicht op de lip zat (zie 2.3). Ik kijk op basis van deze pschyoanalytische gedachten ook anders aan tegen het boven bij dag 22 beschreven beeld van de vrouw met het dode vogeltje. Als ik nu eens zelf dat dode vogeltje ben dat de vrouw in haar handen houdt? Dan is de vrouw nog steeds onmachtig maar ligt de kiem voor bevrijding bij mij: ik met stoppen mezelf nog langer als een dood (gekooid) vogeltje te gedragen. Het thema bevrijding speelt voor mij dus niet alleen met betrekking tot mijn vader maar ook ten opzichte van mijn moeder!
Totaal verzopen door de regen aangekomen in Cacabelos. Besloten niet door te lopen naar de municipal die buiten het dorp ligt, maar in de herberg van het dorp een onderkomen te zoeken. Die gedachte hadden meerdere caminogangers gezien de gezellige drukte. Ik ontmoette Tur de Noor weer, had een leuk gesprek over schaken en zijn invulling van invaliditeit. Hij was taxichauffeur, kreeg problemen met zijn ogen en moest dus daarmee stoppen. Nu wandelt hij veel en organiseert allerlei bijeenkomst op zeer divers gebied: wandelen, muziek, religie.
Dag 27
Tussentijdse evaluatie van mijn vrouw:
Weet je, voor mij is het ook een avontuur en is het heel goed. Ik moet het beeld van mezelf herzien. Dat is al nuttig. Ik had het niet willen missen!!! En vind ook dat we het samen goed doen. Ik waardeer meer je gewone aanwezigheid. Het gewone samenleven. Dit vind ik prima voor ons. Alleen kost het mij ook energie. Ik maak meer fouten in mijn werk. Ben chaotischer. Het is thuis net als bij jou een beproeving. In elk geval merk ik dat ik niet heilig ben!
Dag 29
Vandaag is mijn zus jarig. Gisteren een heel telefoongesprek gehad. Ze raakte erg enthousiast over mijn belevingen van de camino. ze vond het bijzonder dat ik de vijf stenen ook op ons gezin van toepassing vond en reageerde direct dat pa en ma op deze wijze ook in de stenen betrokken worden.
Dag 32
Gisteren in Hospital del Cruz twee Brabantse zussen ontmoet van mijn leeftijd. Met 1 van de 2, Wilmy, vandaag onderweg een heel gesprek gehad over elkaars leven. Haar eerste kind was gestorven, ongeluk in vijver toen ze 2 jaar was en de hond achterna liep. In Palas de Rei kwamen we heel toevallig in het staartje van een pelgrimsmis terecht, waarbij ook aandacht werd gegeven aan kinderen. Wilmy was helemaal blij dat ze een foto van de kinderen had kunnen maken. Haar dode kind is zeer aanwezig voor haar op de camino
De weg (7)
irrigatiekanaal, sproeisysteem, zich toerusten, berusten, rust, ontspanning, vlammen, blaren, branden, spierpijn, doven, vuur, heilig vuur, mediteren, zingen, kampvuur, jeugdherberg, slaapplaats, tent, sloot, weide, denken, denkweg, lijm, lijmen, plakken, kleven, vlieg, stroop, oor, horen, trommelvlies, gehoorgang, hamer, aambeeld, evenwicht, buis van Eustachius, luisteren, loopgraven, op zijn beloop laten, tering, nering, tranquillizer, dope, injectie, spuit, erfenis, vloek, schande, schandaal, verbod, taboe, cirkel, draaien, zegen, regen, brood, voedsel, kauwen, slikken, tanden, kaken, kieuwen, ademen, Atman, tong, doorsturen, verwijzen, molenstenen, molenwieken, Don Quichot, Brahman, Vishnu, Shiva, Parvati, Maria, dolorosa, Guanyin, gemalin, malen, opbergen, opruimen, sneeuw ruimen, zout strooien, zand strooien, tevreden, geruststellen, op de hoogte houden, informeren, berichten, als een lopend vuurtje, veenbrand, bosbrand, prepareren, marineren, chambreren, feest, dansen, party, fuif, ruif, fuik, ontbijten, lunchen, dineren, feestmaal, rijke dis, opdissen, gevulde eend,
Noten
[1] Bob Dylan, interview met Ron Rosenbaum, Playboy, maart 1978.
[2] André brouwer en Leo Jacobs, In gesprek met Hans Brugman, Jacobsstaf 126, juni 2020, p. 28.
[3] Mantak Chia, Van stress naar evenwicht, 1996, p. 59.
[4] Harmen Mesker, De I Tjing stap voor stap, 2017, p. 33.
[5] Bas Roetman, Pelgrimage: te voet en alleen de stilte ervaren, Trouw, 21 juli 2018.
Kijk hier voor een overzicht van alle afleveringen
Peter van der Doef